تاریخچه دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی

دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، یکی از دانشکده‌های قدیمی و ریشه‌دار این دانشگاه محسوب می‌شود که سابقه تأسیس آن به اوایل دهه ۱۳۶۰ بازمی‌گردد.

تأسیس و شکل‌گیری اولیه (۱۳۶۱)

در سال ۱۳۶۱، همزمان با گسترش آموزش‌های فنی و مهندسی در کشور و نیاز مبرم به تربیت نیروی انسانی متخصص در حوزه مکانیک، «انستیتو مکانیک» در دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی تأسیس شد. هدف اصلی از تأسیس این انستیتو، تربیت دبیران فنی و حرفه‌ای در رشته‌های مختلف مکانیک برای آموزش و پرورش و همچنین تربیت کارشناسان فنی مورد نیاز صنایع کشور بود.

در آن دوران، انستیتو مکانیک با امکانات محدود و در قالب چند گروه آموزشی کوچک فعالیت خود را آغاز کرد. با این حال، با اتکا به نیروی انسانی متخصص و تعهد به آموزش با کیفیت، به سرعت جایگاه خود را در میان مراکز آموزش عالی فنی کشور تثبیت نمود.

گسترش و توسعه (۱۳۶۱ تا ۱۳۸۵)

در طول بیش از دو دهه فعالیت، انستیتو مکانیک دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی مراحل مختلف رشد و توسعه را پشت سر گذاشت:

• افزایش رشته‌ها و گرایش‌ها: به تدریج رشته‌های مختلف مهندسی مکانیک از جمله طراحی جامدات، حرارت و سیالات، ساخت و تولید و مکانیک خودرو به مجموعه اضافه شدند.

• تجهیز آزمایشگاه‌ها: آزمایشگاه‌های تخصصی مکانیک از جمله آزمایشگاه مقاومت مصالح، ترمودینامیک، سیالات، ساخت و تولید و مکانیک خودرو تجهیز و توسعه یافتند.

• جذب هیئت علمی: تعداد اعضای هیئت علمی متخصص و مجرب به طور مستمر افزایش یافت.

• توسعه فضای آموزشی: فضاهای آموزشی، کارگاهی و آزمایشگاهی متناسب با نیازهای روز گسترش پیدا کرد.

• ارتقای سطح آموزشی: برنامه‌های درسی به روزرسانی شدند و کیفیت آموزش ارتقا یافت.

تبدیل به دانشکده (۱۳۸۵)

پس از گذراندن مراحل مختلف رشد و توسعه و با افزایش چشمگیر تعداد دانشجویان، رشته‌ها، اعضای هیئت علمی و امکانات آموزشی و پژوهشی، در سال ۱۳۸۵، انستیتو مکانیک به «دانشکده مهندسی مکانیک» ارتقا یافت. این ارتقا، نقطه عطفی در تاریخ این مجموعه محسوب می‌شود و نشان‌دهنده رشد کمی و کیفی آن در طول دو دهه فعالیت مستمر بود.

ساختار کنونی دانشکده

هم‌اکنون دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی دارای پنج گروه آموزشی به شرح زیر است:

۱. گروه طراحی جامدات

این گروه بر مباحث مرتبط با طراحی اجزا و سازه‌های مکانیکی، مقاومت مصالح، ارتعاشات، دینامیک و کنترل تمرکز دارد. دانشجویان این گروه با اصول تحلیل تنش، طراحی مکانیزم‌ها و بهینه‌سازی سازه‌ها آشنا می‌شوند.

۲. گروه حرارت و سیالات

این گروه به مطالعه و آموزش مباحث ترمودینامیک، مکانیک سیالات، انتقال حرارت، توربوماشین‌ها و سیستم‌های انرژی می‌پردازد. زمینه‌های پژوهشی این گروه شامل انرژی‌های تجدیدپذیر، بهینه‌سازی مصرف انرژی و سیستم‌های حرارتی است.

۳. گروه ساخت و تولید

این گروه بر فرآیندهای ساخت، ماشین‌کاری، شکل‌دهی فلزات، قالب‌سازی، کنترل کیفیت و اتوماسیون صنعتی متمرکز است. دانشجویان این گروه با روش‌های نوین تولید، طراحی سیستم‌های تولیدی و فناوری‌های ساخت آشنا می‌شوند.

۴. گروه مکانیک خودرو

این گروه به آموزش و پژوهش در زمینه سیستم‌های خودرو، موتورهای احتراق داخلی، انتقال قدرت، سیستم‌های تعلیق و ترمز، و فناوری‌های نوین خودروهای هیبریدی و الکتریکی می‌پردازد. این گروه نقش مهمی در تربیت  دبیران متخصص کشور ایفا می‌کند.

دستاوردها و جایگاه کنونی

دانشکده مهندسی مکانیک دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی در حال حاضر:

• پذیرای دانشجویان در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در گرایش‌های مختلف است.

• دارای آزمایشگاه‌های تخصصی مجهز برای آموزش و پژوهش است.

• اعضای هیئت علمی آن در طرح‌های پژوهشی و مقالات علمی در مجلات معتبر داخلی و بین‌المللی فعال هستند.

• با صنایع مختلف از جمله خودروسازی، انرژی و تولید همکاری‌های علمی و پژوهشی دارد.

• نقش مهمی در تربیت دبیران فنی و حرفه‌ای برای آموزش و پرورش ایفا می‌کند.

چشم‌انداز آینده

دانشکده مهندسی مکانیک در نظر دارد با توسعه برنامه‌های آموزشی و پژوهشی، ارتقای سطح آزمایشگاه‌ها، جذب اعضای هیئت علمی توانمند، و گسترش همکاری‌های بین‌المللی، جایگاه خود را به عنوان یکی از قطب‌های آموزش مهندسی مکانیک در کشور تثبیت نماید.